तळेगाव दशासर :- जिल्हा हिवताप अधिकारी डॉ. शरद जोगी सर व जिल्हा हत्तीरोग अधिकारी डॉ. जुनेद सर यांच्या मार्गदर्शनाने प्राथमिक आरोग्य केंद्र, तळेगाव दशासर येथील वैद्यकीय अधिकारी सौं दिघाडे मॅडम गारठे मॅडम,कु.दीपाली देशमुख प्रयोगशाळा वैज्ञानिक अधिकारी तसेच राष्ट्रीय हत्तिरोग नियंत्रण उप-पथकाचे आरोग्य सहाय्यक श्री.आर टी.दुधकवरे नियोजनामध्ये
गाव तळेगाव दशासर येथे जागतिक हिवताप दिन 25 एप्रिल साजरा करण्यात आला असून गावामध्ये हिवताप जनजाग्रुती रथ व शाळेकरी मुलांची रॅली काढून ग्रामस्थांना हिवताप (मलेरिया)बद्दल जागरूकता वाढवण्यासाठी लक्षणे, प्रतिबंध, उपचार आणि निर्मूलनाबद्दल खालील माहिती देण्यात आली.
जागतिक मलेरिया दिवस दरवर्षी *25 एप्रिल* रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस WHO च्या सदस्य देशांनी 2007 मध्ये सुरू केला.
•हा कुणासाठी आहे•
सरकार आणि आरोग्य यंत्रणांसाठी मलेरिया नियंत्रण आणि निर्मूलनासाठी सामूहिक कृतीची गरज अधोरेखित करण्यासाठी, गुंतवणूक वाढवण्यासाठी आणि नवीन साधने शोधण्यासाठी.जोखीम असलेल्या लोकांसाठी
जगातील एक तृतीयांश लोकांना मलेरियाचा धोका आहे. दरवर्षी 6 लाखांहून अधिक लोक मरतात आणि 28.2 कोटींना लागण होते.
थोडक्यात, "Zero Malaria" हे ध्येय गाठण्यासाठी सरकार, समुदाय आणि प्रत्येक व्यक्तीने एकत्र काम करावे हा संदेश देण्यासाठी हा दिवस आहे.
2026 ची अधिकृत थीम:
"Driven to End Malaria: Now We Can. Now We Must."
मराठीत मलेरिया संपवण्यासाठी सज्ज: आता आपण करू शकतो. आता आपण केलेच पाहिजे.
काही संस्था "United Against Malaria" ही टॅगलाईन देखील वापरत आहेत, पण WHO ची मुख्य मोहीम "Driven to End Malaria..." हीच आहे.
🦟 हिवताप (मलेरिया) म्हणजे काय?*
हिवताप हा Malaria नावाचा संसर्गजन्य आजार आहे. तो Anopheles मादी डासाच्या चाव्यामुळे पसरतो.
*प्रमुख लक्षणे:*
ताप (वारंवार येणारा)
थंडी वाजणे (कंप)
घाम येणे
डोकेदुखी, अंगदुखी
उलटी/मळमळ
गंभीर अवस्थेत अशक्तपणा, बेशुद्धी
*🧬 कारण*
हा आजार Plasmodium नावाच्या परजीवीमुळे होतो (विशेषतः P. falciparum, P. vivax).
*प्रसार*
ॲनाफिलीस डास प्रजातीच्या मादी पासून पसरतो. ही मादी डास एका मलेरिया बाधित रुग्णास चावा घेते त्यातून रक्त घेते त्यासोबत परजीवी घेते नंतर निरोगी व्यक्तीस चावा घेताना हा पॅथोजन मानवी शरीरात सोडते.
*📢 जनजागरण व आरोग्य शिक्षण*
*🏠 घर व परिसरात:*
पाण्याचे साठे होऊ देऊ नका (कुंड्या, टाक्या, टायर)
आठवड्यातून एकदा पाण्याच्या टाक्या स्वच्छ करा
डासांची पैदास होणारी ठिकाणे नष्ट करा
*🛏️ वैयक्तिक संरक्षण:*
मच्छरदाणी (Mosquito net) वापरा
शरीर झाकणारे कपडे घाला
डास प्रतिबंधक क्रीम/स्प्रे वापरा
*🏥 आरोग्य सेवा:*
ताप आला तर लगेच तपासणी करा
वेळेवर औषधोपचार घ्या (सरकारी रुग्णालयात मोफत उपलब्ध)
सामान्य नागरिकांची जबाबदारी*
✔️ वैयक्तिक स्तरावर:
घर स्वच्छ ठेवा
पाणी साचू देऊ नका
ताप आल्यास दुर्लक्ष करू नका
*✔️ सामाजिक स्तरावर:*
गाव/शहर स्वच्छता मोहिमेत सहभाग घ्या
शेजाऱ्यांना जागरूक करा
आरोग्य कर्मचाऱ्यांना सहकार्य करा
*✔️ शासन सहकार्य:*
आरोग्य विभागाच्या सर्वेक्षणात मदत करा
महत्वाचा संदेश
“स्वच्छता आणि जागरूकता हीच हिवतापाविरुद्धची सर्वोत्तम लस आहे.
जागतिक हिवताप दिवस 2026
हिवताप दिवस हा 25 एप्रिल रोजी संपूर्ण जगात साजरा करण्यात येतो. याचा हेतू हिवताप आणि इतर कीटकजन्य आजाराबाबत सर्वसामान्य जनतेमध्ये जनजागरण व्हावे त्याचप्रमाणे प्रतिबंधन उपाय याबाबत आरोग्य शिक्षण देण्यात यावे.
कीटकजन्य रोग नियंत्रण कार्यक्रमात मुख्यतः डास या किटकामार्फत पसरणाऱ्या आजारात आपल्या महाराष्ट्रात हिवतापाचे दोन प्रकार आढळून येतात (प्लास्मोडियम व्हायव्याक्स आणि प्लाज्मोडियम
फॅलसीफेरम)या व्यतिरिक्त मलेरी आणि ओवेल हे आणखी दोन मलेरियाचे प्रकार आहेत परंतु ते महाराष्ट्र राज्यात आढळत नाहीत.
डासांमार्फत पसरणाऱ्या आजारांमध्ये डेंगू, चिकनगुनिया हत्तीरोग हे देखील महाराष्ट्रात आढळून येतात.
डेंगू,चिकनगुनिया हे आजार एडिस इजिप्ती नावाच्या डासांच्या मादी पासून पसरतात आणि हत्तीरोग हा आजार क्युलेक्स डासाच्या मादी पासून पसरतो.
या सर्व आजारांवरील नियंत्रणाचा प्रभावी उपाय म्हणजे "डास उत्पत्ती प्रतिबंध" त्यासाठी त्यांचे जीवनचक्र खंडित करणे आवश्यक आहे.
डासाच्या जीवनचक्र मधील प्रथम तीन अवस्था पाण्यात असतात अंडी, अळी आणि कोश या अवस्था साधारण सात दिवस असतात त्यानंतर पूर्ण प्रौढ डास हवेत संचार करतो सुमारे चौदा दिवस त्यांचे आयुष्य असते.
नर डास पान आणि फुले यांच्या रसावर जगतो परंतु मादी डास नवीन अंडी घालण्यासाठी रक्त आवश्यकता असते म्हणून मानवास चावते त्यावेळी एखाद्या रोगी व्यक्तीला चावल्यावर रोगजंतू मादी डासाच्या शरीरात प्रवेश करतात त्यानंतर दुसऱ्या निरोगी व्यक्तीस चावा घेताना प्रथम मानवी शरीरात रोगजंतू सोडते अशाप्रकारे डास मार्फत ह्या वरील प्रमाणे प्रसार होतो.
म्हणून पाण्यातील जीवनचक्र खंडित करण्यासाठी आपण आठवड्यातून एक दिवस कोरडा पाळला तर डास उत्पत्ती थांबेल हाच सर्वोत्तम उपाय होय.
वरील कार्यक्रमात पंकज खांडरे, अभिजित कांबळे,(आरोग्य कर्मचारी ) भूषण वठ्ठे ,हरिदास इंगळे,श्रीकांत मानतुटे,अशोक दूधिवार,.गजानन इंगोले (क्षेत्र कर्मचारी) यांनी परिश्रम घेतले.