होळी हा भारतीय संस्कृतीतील आनंद, ऐक्य आणि चांगुलपणाचा विजय साजरा करणारा महत्त्वाचा सण आहे. वाईट प्रवृत्तींचा नाश करून सद्विचारांचा स्वीकार करण्याचे प्रतीक म्हणजे होळी. समाजात बंधुभाव, उत्साह आणि एकात्मता निर्माण करणारा हा सण बदलत्या काळात मात्र पर्यावरण व आरोग्याच्या दृष्टीने काही प्रश्न निर्माण करताना दिसतो.
झाडांची मोठ्या प्रमाणावर तोड करून उभारल्या जाणाऱ्या भव्य होळ्या, रासायनिक रंगांचा अतिरेकी वापर, पाण्याचा अपव्यय आणि काही ठिकाणी होणारे मद्यपान व इतर व्यसनांचे प्रकार यामुळे सणाचे मूळ मूल्य कमी होत आहे. पर्यावरणाची हानी, आरोग्याला धोका आणि सामाजिक अस्वस्थता यामुळे सणाचा खरा आनंद हरवत चालला आहे.
याच पार्श्वभूमीवर यंदाची होळी “होळी लहान करा, पोळी दान करा” या अर्थपूर्ण संदेशासह साजरी करण्याची गरज आहे. होळीचा मूळ हेतू वाईट विचार, अंधश्रद्धा आणि दुष्प्रवृत्ती यांचा त्याग करणे हा आहे. त्यामुळे प्रतीकात्मक, लहान आणि सामूहिक होळी करून पर्यावरणाचे संरक्षण करणे हीच खरी सणाची जपणूक ठरेल. मोठ्या होळ्यांऐवजी मर्यादित स्वरूपातील होळी केल्यास झाडांची तोड टळेल आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे रक्षण होईल.
होळीवर होणारा अनावश्यक खर्च कमी करून तो निधी गरजू, गरिब कुटुंबांना अन्नधान्य, पोळी-भाजी, कपडे किंवा आवश्यक वस्तूंच्या स्वरूपात दान केल्यास सण अधिक अर्थपूर्ण बनेल. आपल्या आनंदात इतरांनाही सहभागी करून घेणे, भुकेल्याला अन्न देणे हीच खरी मानवता आहे. “होळी लहान करा, पोळी दान करा” हा संदेश समाजात संवेदनशीलता आणि सामाजिक बांधिलकी निर्माण करणारा ठरेल.
तसेच धुळवड साजरी करताना रासायनिक रंगांचा वापर टाळणे अत्यंत आवश्यक आहे. बाजारातील अनेक रंग त्वचेस, डोळ्यांस आणि श्वसनसंस्थेस हानिकारक ठरतात. फुलांपासून, हळद, बीट, पालक, कडुनिंब यांसारख्या नैसर्गिक घटकांपासून तयार केलेले रंग वापरल्यास आरोग्य सुरक्षित राहते. पाण्याचा अपव्यय टाळून कोरड्या रंगांनी होळी साजरी केल्यास जलसंधारणालाही हातभार लागेल.
यासोबतच होळीच्या निमित्ताने व्यसनमुक्तीचा संदेश देणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. काही ठिकाणी होळीच्या उत्सवात मद्यपान, तंबाखू व इतर व्यसनांचे प्रमाण वाढताना दिसते, ज्यामुळे भांडणे, अपघात आणि सामाजिक तणाव निर्माण होतो. होळी ही वाईट प्रवृत्तींच्या दहनाची प्रतीकात्मक घटना आहे; त्यामुळे यंदा व्यसनांचा त्याग करण्याचा संकल्प करून खऱ्या अर्थाने होळी साजरी करूया. “वाईट सवयींची होळी, चांगल्या विचारांची पोळी” हा संदेश देत समाजाला निरोगी आणि सकारात्मक दिशेने नेऊया.
होळी हा केवळ रंगांचा सण नसून तो विवेक, वैज्ञानिक दृष्टिकोन आणि सामाजिक जबाबदारी जपण्याचा सण आहे. पर्यावरणाचे संरक्षण, व्यसनमुक्त समाजाची उभारणी आणि गरजूंप्रती संवेदनशीलता या मूल्यांवर आधारित होळीच खऱ्या अर्थाने आनंददायी ठरेल.
महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती, अमरावती जिल्हा यांच्या वतीने सर्व नागरिकांना आवाहन करण्यात येते की, यंदाची होळी पर्यावरणपूरक पद्धतीने साजरी करून “होळी लहान करा, पोळी दान करा” हा संदेश समाजात पोहोचवावा आणि व्यसनमुक्त, विवेकी व संवेदनशील समाज घडविण्यास हातभार लावावा.
चला, यंदाची होळी पर्यावरणरक्षण, मानवतेची जपणूक आणि व्यसनमुक्तीचा निर्धार यांसह साजरी करूया — आनंदही साजरा करूया आणि निसर्गाची काळजीही घेऊया!
प्रफुल्ल मंदा श्रीधर
जिल्हा कार्याध्यक्ष महा. अनिस अमरावती.
मो. न. 9763385428
Tag : #पर्यावरणपूरकहोळी #होळी2024 #होळीलहानकरा #पोळीदानकरा #व्यसनमुक्ती #व्यसनमुक्तहोळी #पर्यावरणस्नेहीहोळी #सेवनमुक्ती #अर्थपूर्णहोळी #होळीउत्सव #होळीच्याशुभेच्छा #पर्यावरण #दानधर्म #सामाजिकसंदेश #सणआणिसंस्कृती